Merkür Geçişinin ardından…

Merhaba,

Bir önemli gökyüzü olayını daha kayıt altına alabilmenin daha da önemlisi şahit olabilmenin, farkında olabilmenin mutluluğu ile yazıma başlamak istiyorum. Merkür Geçişi herşeyden önce uzun zaman sonra gerçekleştirdiğim en aktif gözlem tecrübelerimden bir tanesi oldu. Neredeyse tüm gün, hatta hazırlık dönemini de saysam 1.5 gün boyunca teleskobum, ekipmanlarım ve gökyüzü ile baş başa kaldım. Baştan belirteyim ki klasik blog yazıları gibi kısa bir yazı olmayacak… Bol fotoğraflı, bol detaylı bir yazı çıkarmayı, aslında bir gözlem raporu yayınlamayı planlıyorum. Şimdiden sabrınız için teşekkür ediyorum.

9 Mayıs 2016 Merkür geçişi için zaten günler öncesinden izin yazmıştım. Pazartesi gününe denk gelmesi bu nedenle benim gibi çalışan bir amatör astronom için sorun olmayacaktı. Ama çok daha önemli bir sorunum vardı ki o da maalesef Mayıs ayında Güneş’ in ufuktan çok yükseliyor olmasıydı. Normalde biz astrofotoğrafçılar çekeceğimiz cismin mümkün olduğunca başucu noktasına yakın olmasını severiz. Çünkü cisim ufuktan ne kadar yüksek ise atmosferden o kadar daha az seviyede olumsuz etkileniriz. Sebebi cisimden gelen fotonların atmosferimizde, ufka yakın bir cisme göre daha az bir mesafe kat etmesi ve bu sebeple daha az deforme olmasıdır. Normalde Güneş çok yüksekte diye sevinmem gerekirken, doğal olarak balkondan bu kadar yükseği göremiyor olmam sebebiyle, bu önemli olayı nereden çekebileceğim konusunda ciddi ciddi kafa yoruyordum. Tüm ekipmanları arabaya atıp şehirden biraz uzaklaşmak elbette en basit çözüm ancak tüm gün sürecek bir etkinlik için elektrik vs gibi sorunların her ne kadar akülerim tam dolu olsa da beni tatsız sürprizlerle üzmemesi için farklı bir yol arayışına girdim.

En güzel ve en pratik çözüm, aslında evimin bir üst katı olan bina çatısını kullanmak olacaktı. Ancak güvenlik sebebiyle kilitli olan çatının anahtarını almanın kolay olamayabileceğini düşündüm. Malum memlekette astronomiye bakış açısı belli. Ne yaptığımı dahi anlamayacakları için olumsuz yanıt almaktan çekiniyordum. Sonra, isteyenin bir yüzü karaymış diyerek çaldım yönetimin kapısını ve deli damgası yemeden anahtarı kapmayı başardım. Tabi bir de “başıma bir şey gelirse, damdan aşağı düşersem, sorumlusu benim” şeklinde dilekçeyi imzalayıp teslim etmemi istediler, onu da verdikten sonra artık çocuklar gibi şendim :)

Gözlem öncesi hazırlık amacıyla oluşturduğum “yapılacaklar listem” tek tek tamamlanıyordu. Şimdi sırada yeni aldığım ve ışık geçirgenliği daha önce kullandığım gözlem amaçlı olan Baader ND5.0 Visual Güneş filtresine göre daha fazla olan Baader ND3.8 Photographic filtreme eskisi gibi bir hücre yapmak vardı. Hemen aynı marangoz kardeşimin kapısını çaldım ve fotoğrafta görülen 2 çemberi hafif ama dayanıklı bir malzemeden kestirdim. (Sanırım kontraplak)

Böylece bu görev de tamamlanmıştı. Artık çatıyı keşfe çıkıp kuruluma başlayabilir, hatta geçiş öncesi Güneş üzerinde hangi ekipmanları kullanacağıma ve hangi açılarda (yakın, uzak) çekim yapacağıma karar vermeye başlayabilirdim. Tabi ben teleskobu kurana ve ıvır zıvır işlerle uğraşana kadar akşam olmuştu bile. Geçişin, bir sonraki gün saat 14:12 de başlayacak olmasının rahatlığı ile prova işini bir sonraki güne bırakıp ekipmanın yeni mekandaki fotoğraflarını çekmeye başladım. Açıkçası gittiğim gözlem etkinliklerindeki doğal mekanları saymazsam, hiçbir zaman bu şekilde tüm gökyüzünü görebildiğim bir mekanda teleskobu kurmamıştım. Bu nedenle halen çok mutluyum. Her ne kadar tek seferlik anahtarı almış olsam da ilerleyen zamanlarda ben bu anahtar işini de çözerim :)

E tabi hazır ekipman çatıda beni beklerken onu öylece bırakmak içimden gelmedi ve akşam ilerleyen saatlerde Jüpiter çekmek için çatıya çıktım. Bu yıl Jüpiter ufuktan çok yüksekte olduğu için yeni balkonumdan bu süper gaz devini maalesef çekemiyordum. Fırsatı değerlendirmek için çatıya çıktığımda çok fazla rüzgar olduğunu gördüm. Oturduğumuz Tuzla Aydıntepe bölgesi gerçekten çok rüzgar alıyor. Bölgedeki yüksek tepelerden birine de kurulu olduğu için mahalle daima bir rüzgar altında desem yeridir. Gördüğünüz gibi amatör astronomun dertleri bitmiyor :) NBu rüzgar altında bırakın bir şey çekmeyi, gezegeni kadrajda tutmak dahi imkansız bir konu. Hal böyle olunca, enerjimi ertesi güne saklamaya karar verip, ekipmanı güvenli bir şekilde sarıp sarmayarak yatmaya gittim.

Sabah kalkınca ilk işim çeşitli hava durumu sitelerinden (poseidon, accuweather vb.) bulut ve rüzgarlılık durumuna bakmak oldu. Sabah hava hafif bulutlu da olsa saat 14:00 civarı yani tam geçiş esnasında açık olarak görünüyordu. Ancak sabah neredeyse esmeyen rüzgarın yine tam geçiş sırasında coşmaya başlayacağı da yazıyordu :( Yapacak bir şey yoktu, ben elimden geleni yapıp hazırlığımı yapmıştım. Artık gerisi gökyüzüne kalmıştı… Geçişe saatler kala ekipmanı hazır hale getirmek için çatıya çıktım ve mesaiye başladım. Bir sonraki geçiş 2019 ve 2032 yıllarının Kasım aylarında olacaktı. Kasım’ da hava durumunun izin vermeme olasılığı çok yüksek olduğu için açıkçası çok heyecanlıydım. 2012 yılındaki Venüs geçişini fotoğraflarken yaptığım hatalardan ders çıkarmıştım ve çok daha fazla tecrübe sahibi bir amatör astronom olarak yine de heyecanım doruktaydı. Zaten güzel olan da bu heyecanın hiç kaybolmaması…

Geçiş 14:12 de başlayacaktı ve amacım tam giriş anının bir videosunu kaydetmekti. Sonraki kısımlar için de o günlerde Güneş üzerinde görülebilen lekelerle Merkür’ ün bir hatıra fotoğrafını çekip, akşam Güneş batarken de Sabiha Gökçen havalimanına inen uçakları Güneş’ in önünden geçirmeyi planlıyordum. Çekim planım bu şekildeydi ve planlarım kısmen tuttu diyebilirim :)

Tübitak’ ın hazırladığı geçiş yolunu gösteren çalışma

Yeni Güneş Filtremi teleskoba takıp, elimdeki diğer renk filtrelerini de kameramın önünde takarak görüntü nasıl oluyor onu deniyordum. Her filtre ışığın farklı bir dalga boyunu süzdüğü için görüntüdeki detaylarda bir birinden farklı oluyorlardı. Testler sonucunda Astrodon marka Kırmızı (R) ve Yeşil (G) filtrelerin en iyi sonucu verdiğini gördüm. Yeşil filtre biraz daha gönlümü çaldı aslında. Çekimleri onunla yapmaya karar verdim.

Geçiş 1-1,5 saat kala bulut durumu pek de ümit vermiyordu. Fotoğraftaki gibi ince bir tabaka gökyüzünü kapladığı gibi, Güneyden, Bursa semalarından da sevimsiz, yoğun bulutlar yaklaşıyordu.

Dediğim gibi gökyüzüne güvenmekten başka yapacak birşeyim yoktu. Ben hazırdım, Merkür ve Güneş de hazırdı :) Bulutların insafına kalmıştık. Türkiye’ nin farklı bölgelerinde bu olayı görüntülemek için pusuya yatmış diğer amatörlerle sürekli bir telefon trafiği ile birbirimize bilgi aktarıyorduk Güneydekiler havanın açtığını haber veriyorlardı. Demek ki kısa bir bulutluluk ardından burada da hava tam anlamıyla açacaktı çünkü rüzgar Güney’ den esiyordu.

Ve beklenen an yaklaşmış, saatler 14:00 gelip çatmıştı. Son 12 dk içine girmiştim. Ne kadar hazır olsam da nadir bir gök olayına şahit olacak olmam sebebiyle kalbim yerinden çıkacak gibi atıyordu. :) Bir aksilik olma ihtimali, bilgisayarın durduk yere bozulma riski, akünün çat diye bitme riski aklımdan geçip duruyordu. Bunların hepsi için önlemimi günler öncesinden almama rağmen yine de heyecan doruktaydı. Ve saatler 14:12′ ye vurduğunda Merkür Gezegeni Güneş’ in çeperinden kendini belli etmeye başlamıştı. Video boyutlarının çok yüksek olması sebebiyle, biraz küçülmüş haliyle giriş anını görebileceğiniz bir videoyu paylaşıyorum. Biraz sabırlı olursanız ya da sabredemez ileri sararsanız sol alttan sahneye giren Merkür’ ü görebilirsiniz.

Gün boyunca yaklaşık 140 GB’ a denk gelecek kadar tahmini 40-50 adet video aldım. Maalesef büyük bölümü rüzgar sebebiyle aşırı hareketli ve bu nedenle bunları işleyip düzgün bir sonuç çıkartmak çok zor. Rüzgar sebebiyle de zaten büyütme faktörünü çok fazla arttırıp yakın çekim yapamadım. Daha doğrusu büyütme yaptıklarım sadece hatıra olarak kalacak, güzel bir fotoğraf çıkartmak çok zor.

Ekran Resmi 2016-05-19 11.58.03

Ancak içlerinden en iyi bulduğum 2 tanesini işledim ve açıkçası bu sonuçlar benim için yeterli ve tatmin edici sonuçlar oldu. Umarım siz de beğenirsiniz. İlkinde giriş anının hemen ardından çektiğim ve Güneş’ in küreselliğinin de belli olduğu bir açıda, diğerinde ise Güneş lekelerinin de görülebildiği bir açıda Merkür’ ün görebiliyoruz. Güneş’ in yüzeyindeki detayı bu kadar iyi alabilmemin sebebi olarak hem daha çok geçirgenliği olan ND3.8 filtreyi hem de Astrodon Yeşil (G) renk filtresini görüyorum. ASI120MM kameram ile daha önce Güneş çekip çekmediğimi hatırlayamadığım için o faktörün etkisinden şimdilik emin değilim.

13198383_168635296867633_1207434236006698323_o

13147369_168635226867640_6576359706134434153_o

Geçiş sonrası 2. gün akşam oturup tüm videoları tek tek izledim. Kiminden kuşlar da geçmiş :) Ayrıca Merkür’ ün Güneş Lekelerinin yakınından geçtiği çok sayıda video var. Belki bunlardan bir animasyon da yapabilirim ilerleyen günlerde…

Geçişin sonlarında doğru yani Güneş batmaya yakın eşim de gözlem etkinliğime katıldı. Onunla birlikte bu sefer gözlem yapılabilen filtremizi takıp geçişi gözle izlemeye devam ettik. Açıkçası işin gözlem tarafı da çok çok keyifli idi. Yaklaşık yarım saat kadar bu şekilde gözlem yaptık.

img_0735

Ve benim için bir hırsa dönüşen, Güneş’ in önünden geçen bir uçağı çekebilme konusu için vakit gelmiş, Güneş ufka yaklaştığı için Sabiha Gökçen Havalimanına inen uçakların yaklaşma seviyesine kadar inmişti. Sabırla 4-5 uçağın inmesini bekledikten sonra nihayet Güneş tam olması gereken yüksekliğe inmiş ve beklenen an gelmişti. Sonrasında olanlar için sözü videoya bırakıyorum :

Muhteşem bir video olmuştu ancak maalesef tam o sırada Güneş’ in önündeki bulutlar sebebiyle Merkür ve lekeler görünmez olmuştu. Olsun ne yapalım… Kısmet! Günün sonunda harddiskimde bu önemli olaya ait kayıtlar, hafızamda gözlerimle gördüğüm geçiş anına ait süper görüntüler, hoş anılar, inanılmaz bir yorgunluk ve tüm gün Güneş altında kalmam sonucu esmerleşmiş bir tenle evimize döndük. :)

Umarım sizlerde bir şekilde bu geçişi gözlemleme fırsatı bulmuşsunuzdur. Bulamayanlar için neler olup bittiğini bir amatör astronomun gözünden elimden geldiğince detaylıca aktarmaya çalıştım.

Gökyüzünüz açık olsun!

Görüşmek üzere…

 

 

 

Merkür Geçişi’ de geldi çattı!

Evet yarın önemli bir gök olayına Merkür Geçişine şahit olacağız. İstanbul için hava hafif bulutlu izleniyor. Rüzgar da bir miktar beni zorlayacak gibi.


Bu geçişi balkondan izlemem mümkün değildi. Malum balkonun tavanı Güneş’ i görmemi engelleyecekti. Bu nedenle oturduğum binanın çatısını bu geçiş için açtırdım. :) Fotoğraftan da görüleceği üzere geçişe hazırım!

Bu geçiş için ayrıca mevcut güneş filtremi de değiştirdim. Elimdeki filtre gözlem yapmaya da müsaade eden Baader White Light ND5.0 diye geçen filtre. Yeni aldığım ise daha fazla Güneş ışığı geçiren ama gözlem yapmaya müsaade etmeyen -YAPARSAM GÖZÜM CİDDİ ZARAR GÖRÜR- ND3.8 model filtre. Bu yeni filtrem için de eskisine benzer bir ahşap bir filtre hücresi yaptım


Hazır çatıya çıkabilmişken bu sezon balkondan maalesef çatı sebebiyle göremediğim Jüpiter’ i de çekeceğim.

İlerde evimi değiştirirsem ve şartlar el verirse ya mutlaka bahçeli ya da teraslı bir daire tutacağım. Şu teşkilatı çatıya çıkarabilmek bile beni ne kadar mutlu etti anlatamam! :)

Gökyüzünüz açık olsun.

Güneş lekesi AR 1890

Kasım ayı olmasına rağmen bugün çok güzel bir hava vardı. Günlerdir süren çöl tozlarının baskın olduğu puslu hava yağan sağanak sonrası yok oldu ve ortaya neredeyse lacivert bir gökyüzü çıktı. Gökyüzünün bu kadar lacivert olması havanın çok temiz olduğuna yani geçirgenliğin çok çok iyi olduğunun işaretidir. Atmosferik görüş kötü olabilir ancak temiz bir gökyüzünde çekim yapacağınızı bilirsiniz…

Ben de önceki gecelerde çekim yapmak için arabanın bagajına indirdiğim ekipmanlarımı havanın bu güzel durumunu görünce dayanamayıp tekrar eve, balkona taşıdım. İyi ki de taşımışım. Gerçekten çok güzel bir Güneş Lekesi çekme şansı yakaladım bu sayede.

Güneş’ in tam tepe noktasında olacağı saat 11:46 olmadan bir yarım saat önce ekipmanı hazır hale getirip kayıt tuşuna bastım.

IMG_4767

Kayıt alırken dahi ekranda resmen işlenmiş bir Güneş lekesi netliğinde ve detayında bir görüntü akıyordu. Sonucun iyi olacağına dair beklentim yüksekti bu nedenle.

Güneş lekesini çekerken C11 Edge HD, ZWO ASI 1200MM, Astrodon L filtre, Baader Whitelight Güneş Filtresi kullandım. 10-15 dk ara ile 5.000 frame kaydedecek kadar toplam 4 video kaydı aldım. Videolar 1280×960 çözünürlükte ve 28 fps hızında kayıt edildiler.

IMG_4762

Bu şekilde 4 video çekmemin nedeni bu 10 dk’ lık aralıklarda Güneş yüzeyindeki hareketliliği görüntüleyebilmekti. Bu çalışmayı tamamlamak için biraz süreye ihtiyacım var ancak, tek kare için elde ettiğim ilk sonucu paylaşabilirim.

Üstte orjinal video kaydındaki renksiz hali ile, altta ise benim yapay olarak renklendirdiğim bir kareyi görebilirsiniz.

Sun_09_11_2013_ASI120MM Camera (ZWO Design)_09_02_53_L_g3_b3_ap188_reg_AI408_PS Sun_09_11_2013_ASI120MM Camera (ZWO Design)_09_02_53_L_g3_b3_ap188_reg_AI408_PS2

Bu data üzerinde daha fazla çalışıp daha ne kadar detay çıkartabilirim bunu görmeye çalışacağım…

Güneş Filtresi ve Filtre Hücresi Yapımı

Merhaba,

Astronomi, teleskop gibi kavramları düşündüğümüzde insanın aklına hep gece gelir. Güneş batmalı ve yıldızların görünmesini beklememiz gerektiği gibi bir düşünceye kapılırız. Ama aslında tüm gün boyunca tepemizde olan Güneş’ i gözlemek ya da fotoğrafını çekmek pek aklımıza gelmez…

Aslında bunu yapmak çok kolaydır. Ancak aynı zamanda tehlikelidir de. UYGUN EKİPMANLAR İLE YAPILMAYAN GÜNEŞ GÖZLEMİ GÖZLERİMİZİ KÖR EDEBİLİR!!!

solar-eclipse-viewing

İşte bu yazımızda güvenli Güneş gözlemi yapabilmek için gerekenleri anlatıp, kendi teleskobum için yapmış olduğum ev yapımı Güneş Filtresi Hücresi imalatının aşamalarını paylaşacağım.

Öncelikle internetten Baader Marka “Whitelight” diye adlandırılan güneş filtrelerinden sipariş etmemiz gerekli.

https://astrosolar.com/en/

Sipariş için agenaastro.com ya da optcorp.com benim kullandığım sitelerdir. Ancak bir çok farklı sitede de bulmak mümkün.

Bildiğimiz alüminyum folyoya benzese de içeriği güneşin zararlı ışınları kesen materyaller ihtiva ediyor. ND5.0 diye adlandırılan gözlem amaçlı satılıyor ve güneş ışığının 99.999% unu kesiyor! İsterseniz bu filtre ile benim gibi fotoğrafta çekebilirsiniz. Ancak daha fazla ışık geçiren ND 3.8 olarak adlandırılanlar ile yalnızca fotoğraf çekebilirsiniz. Bu model ile gözlem yapmak ise gözlerimize zarar verecektir…

Aşağıda benim sipariş ettiğim filtrenin satış şeklini görebilirsiniz.  Çeşitli boy ve ebatlarda satın almak mümkün. Tahmini 10-15 gün içinde ABD’ den Türkiye’ de size ulaşmış olur.

fotofolie_01_gross

Daha önce eşimin yardımı ile kartondan yapmış olduğum (aslında hepsini ona yaptırdım :) ) güneş filtresinden daha dayanıklı bir hücre imal etmek istedim. Ayrıca bu filtre benim çok çilemi çektiği için yıpranmış ve üzerinde delikler oluşmaya başlamıştı.

Photo 07.06.2012 13 08 01

Burası çok önemli bir konu… Her gözlemden önce filtreyi teleskoba takmadan  tüm yüzeyi güneşe kaldırıp ya da parlak bir ışık kaynağına yaklaştırıp incelemek gerekiyor. Herhangi bir delik ya da yıpranmış bölge varsa o bölge bir bant yardımı ile kapatılmalı ya da filtre hiç kullanılmamalıdır.

Aşağıda ilk güneş filtresi hücremi görebilirsiniz.

IMG_5860

Aşağıdaki gibi firmalar tarafından üretilip satılan hazır filtreler ise anlamsız şekilde pahalılar. Ama elbette daha sağlamlar…

ORIONSOLAR

Ben de buna benzer bir tasarım yapmak istedim. Yaptığım araştırmalarda hücreyi önce ince sac malzemeden yaptırmayı düşündüm ancak sacın ağırlığı nedeniyle sorun yaşayabilirdim. Daha sonra ahşabın daha uygun olacağına karar verip bu alternatife yöneldim. Çevremdeki marangozları gezerek 10 TL maliyet ile aşağıdaki gibi dış çapı 32 cm iç boşluğun teleskobumun aynasına uygun olacak şekilde çapı 26 cm olan iki ahşap çember kestirdim. Gayette güzel oldular.

WP_20130510_003

Ölçü almak için hücreyi filtrenin üzerine yerleştirdim.

WP_20130510_002

Daha sonra güneş filtremden uygun ebatta kesim yaparak ihtiyacım olan kısmı aldım.

WP_20130510_005

Çemberlerin içine taşmayacak ama filtreyi de sağlam bir şekilde tutacak kadar yapıştırıcı sürdüm. Filtrenin ne aşırı gergin ne de fazla gevşek olması iyi. Orta karar bir gerginlik ve bir miktar esneklik payı ideal olanı. Aşırı gergin yaparsak filtremiz en küçük darbede hasar görecektir.

WP_20130510_004

Yapıştırma işlemi bittikten sonra hem sağlamlığı artırmak hem de biraz daha estetik görünmesi için kenarları izolasyon bandı ile bantladım.

WP_20130510_006

Filtremiz teleskobun üzerinde bu şekilde duracak. Yapmam gereken bir işlem kaldı o da kenarlara 3 adet L şeklinde köşebent takıp bunlara ekleyeceğim plastik vidalar ile filtreyi teleskobun üzerinde sabit bir şekilde tutabilmek. Şimdilik gözlem sırasında filtreyi sağlam bir şekilde bantlamak bile yetecektir.

WP_20130510_007

Fikir vermesi açısından da bu filtreler ile daha önce çekmiş olduğum bir kaç güneş  fotoğrafını paylaşıyorum

Bu fotoğrafta bir güneş lekesini görüyoruz.

sunspotiftlcweby

Bu fotoğrafım da geçtiğimiz yıl 6 Haziran 2012 tarihinde tekrarı 105 yıl sonra gerçekleşecek olan muhteşem gökyüzü olayı Venüs geçişi sırasında alındı. O siyah daire Venüs gezegeni :)

lc_web

Yukarıdaki fotoğrafı çekerken benim halim de şu vaziyette idi :) Teleskobun üzerinde duran filtreyi de görebiliyorsunuz.

IMG_9642

Haydi bakalım şimdi sıra sizde. Yaşam kaynağımız Güneş’ i daha yakından tanımak için siz de benzer şekillerde filtreler üretebilir, dürbününüz, fotoğraf makinanız ya da varsa teleskobunuz ile keşfe başlayabilirsiniz…

Keyifli gözlemler!

Güneş Lekesi 1465 (Sunspot 1465)

2012’de çekip yayınlamışım ama 2018’de düzenleme yaparken bir kez daha fark ettim ki bu Güneş lekesi fotoğrafım gelmiş geçmiş en iyi Güneş Lekesi de demeyeceğim en iyi astrofotoğrafım olmuş… Çok daha iyi ekipmanlara sahip olmama rağmen daha iyisini bugün çekebilir miyim hiç ama hiç emin değilim :)

sun spot çift lc_web

Leke 1302 (Sunspot 1302)

Obje: Güneş
Tarih: 24.09.2011
Saat: 14:26
Teleskop: Orion 10″ f4.7 Newtoian
Kundak: Atlas EQ-6 Pro
Kamera: Iphone (Afokal)
Programlar: Astraimage, Photoshop, Irfanview

Obje: Leke 1302
Tarih: 24.09.2011
Saat: 14:35
Teleskop: Orion 10″ f4.7 Newtoian
Kundak: Atlas EQ-6 Pro
Kamera: SPC900 (10 fps)
Filtre: IR – UV Cut
Katlayıcı:TV 3x Barlow
Seeing: 3-5
Geçirgenlik: 4-5
Toplam frame: 50
Kullanılan frame: 2500
Programlar: SharpCap, Registax, Astraimage, Irfanview, PS CS5

Güneş Lekesi 1295 – Reprocessing

Dün paylaştığım 1295 numaralı lekeyi yeniden işledim.

29885964 (1)

Kıyaslamak için önceki hali ve yeni işlenmiş halini GIF yaptım